prof. dr hab. Marek Maciejczak

Prawie dwadzieścia siedem lat mojej działalności naukowej i dydaktycznej w dziedzinie filozofii to dociekanie podstawowych problemów epistemologicznych. Pytania o źródła wiedzy i jej uzasadnienie. Praca magisterska o teorii spostrzeżenia w Krytyce czystego rozumy Immanuela Kanta rozbudziła moje zainteresowania tematyką źródeł wiedzy. Pod kierunkiem prof. Andrzeja Półtawskiego, wybitnego ucznia Romana Ingardena, ukończyłem a następnie obroniłem pracę doktorską: „Spostrzeżenie i jego przedmiot w 'Fenomenologii percepcji' Maurice Merleau-Ponty'ego” (1992).

W pracy Brentano i Husserl (2002) postawiłem tezę, że idea intencjonalności prowadzi do teorii świadomości jako systemu intencjonalnych funkcji. W Zakończeniu zarysowałem perspektywę dalszych badań i wyraziłem nadzieję, że przedstawiona w rozprawie teoria świadomości może stanowić płaszczyznę dialogu badaczy umysłu i języka, przedstawicieli cognitive science, filozofii analitycznej i fenomenologii.

Po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego prowadziłem dalsze prace, które dotyczyły przede wszystkim języka, jego struktury i korelatywnie, świadomości. Język jest elementem konstytutywnym sposobów komunikowania się człowieka ze światem i tworzenia wiedzy o świecie. Dlatego w refleksji nad językiem spotykają się najważniejsze dyskusje nad zagadnieniem poznania.

Aktualny stan badań nad świadomością omawiam we Wstępie do zbioru artykułów Świadomość i sens, Warszawa 2007. Zamieściłem tam przejrzane i poprawione artykuły powstałe w latach 1993-2007. Jego charakter wyznaczyło czterech myślicieli: Kant, Brentano, Husserl i Merleau-Ponty. Zasadnicze tematy to: percepcja, doświadczenie, wiadomość, sens, czas, język. W Posłowiu postawiłem tezę, że całościowy obraz związków, jaki wyłania się między tymi pojęciami, najlepiej oddaje pojęcie modelu świata.

W kolejnym zbiorze Intencjonalność i znaczenie językowe (2010) zawarłem rozprawy dotyczące intencjonalności, percepcji, znaczenia językowego i prawdy. Łączę dwa wpływowe nurty w filozofii współczesnej, fenomenologię i filozofię języka. Badanie procesów poznawczych, funkcji i struktury umysłu pozwala lepiej zrozumieć język i odwrotnie, im więcej wiemy o języku, tym lepiej rozumiemy naturę umysłu.

Ostatnia książka - Zwrot językowy w filozofii (2010) przeznaczona jest dla szerszego kręgu czytelników, jako zachęta do pracy nad sobą, własnym umysłem, nad tym jak się rozumie podstawowe pojęcia wyznaczające style poznawcze i w konsekwencji kształtujące obraz świata. Zwrot językowy w filozofii stanowi część większej całości - Filozofia jako krytyka języka. Od Kartezjusza do Dummetta. Mam nadzieję ukończyć ją w ciągu tego roku.

Stopnie naukowe

Studia filozoficzne na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej ATK w Warszawie (1978-1983 i magisterium po obronie pracy „Spostrzeżenie i jego przedmiot w Krytyce czystego rozumu I. Kanta” (1983). Doktorat w ATK na podstawie rozprawy „Spostrzeżenie i jego przedmiot w 'Fenomenologii percepcji' Maurice Merleau-Ponty'ego” (1992). Habilitacja w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk na podstawie dorobku i rozprawy „Brentano i Husserl. Pytanie epistemologiczne”. Stopień doktora Habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie filozofii nadany uchwałą Rady Naukowej Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk z dnia 27 marca 2002 roku. Tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych otrzymany 12 czerwca 2012 roku.

Wypromowane doktoraty

  • Anna Łagodzka, Dialog interpretacji. Czytając Emily Dickinson. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego - 14.04 2009.
  • Sebastian Bakuła, Transcendentalizm Kanta a logiczne podstawy współczesnych koncepcji nauki. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego - 29.04.2010.
  • Michał Piekarski, Ewolucja stanowiska Ludwiga Wittgensteina w kwestii związku języka ze światem. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego - 21.10.2010.

Publikacje

Książki

  • Świat według ciała w "Fenomenologii percepcji" M. Merleau-Ponty'ego, Toruń 1995. s. 215. (wydanie I.). Wydanie II. uzupełnione: IFIS PAN Warszawa 2001, s. 219.
  • Brentano i Husserl. Pytanie epistemologiczne, Warszawa 2001, s.187.
  • Świadomość i sens. Kant, Brentano, Merleau-Ponty, Husserl, Warszawa 2007, s.302.
  • Intencjonalność i znaczenie językowe, Warszawa 2010, ss. 190.
  • Zwrot językowy w filozofii. Od Fregego do Searle'a, Warszawa 2010, s. 89.

Artykuły w pracach zbiorowych

  • Granica tego, co świadome w fenomenologii Husserla, w: Nieświadomość jako kategoria filozoficzna, praca zbiorowa red. A. Motycka, W. Wrzosek, IFIS PAN,Warszawa 2000, s.63-73.
  • Świadomość historii, w: Dziedzictwo kulturowe - konteksty odpowiedzialności, red. K. Gutowska, Warszawa 2003, s.13-29.
  • Psychologia postaci i fenomenologia w Człowieku bez właściwości Roberta Musila, w: Filozofia i wielka literatura, red. Józef Marzęcki, Warszawa 2005, s.101-125.
  • Andrzej Półtawski, Polska Filozofia Powojenna III, red. Witold
  • Czas historyczny i sposób istnienia przeszłości - Husserl i Ingarden. Roman Ingarden i dążenia fenomenologów. W 110 rocznicę śmierci Profesora, red. Czesław Głąbik, Uniwersytet Śląski, Katowice 2006, s.78-85.
  • Wiedza empiryczna w Krytyce czystego rozumu, w: Pytania i perspektywy transcendentalizmu. W dwusetną rocznicę śmierci Immanuela Kanta,Katowice 2006, s. 51- 62. ## (zamieszczony w Świadomość i sens) .
  • Perceptive normalization, in: Bussiness and Informatics - Current Trends, ed., H. Kisilowska, J. Seruga, Sydney-Warsaw 2004, s. 109-120.
  • Obecność intencjonalna w Fenomenologii percepcji Maurice Merleau-Ponty'ego, w: Wokół fenomenologii francuskiej, red. I. Lorenz i J. Migasiński, IFiS PAN, Warszawa 2007, s. 37-49. ## zamieszczony w Świadomość i sens.
  • Intencjonalność i podstawy poznania, w: Epistemologia współcześnie,Kraków 2007, red. M. Hetmański, s. 429-443.
  • Terms Denoting Natural Kinds: Prototype's Effect and Consciousness, in: Phenomenology 2005, Vol. IV, Selected Essays from Nothern Europa, ed. Hans Reiner Sepp& Ion Copoeru, Bucharest: Zeta Books, 2007, s.465-487.
  • Półtawski Andrzej, Powszechna Encyklopedia Filozofii, t.8, Lublin 2007, s. 426-429.
  • Fenomenologiczna teoria świadomości i jej rola w badaniach nad świadomością, w: Horyzonty fenomenologii, red. D. Bęben, A. Leder, C. J. Olbromski, Toruń 2008, s.73-100. ## zamieszczony w Świadomość i sens.
  • Kant i Husserl - ciągłość czasu jako podstawa tożsamości jednostki i kultury, w: W kierunku Filozofii Klasycznej. Inspiracje i kontynuacje, Księga jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Edwardowi Nieznańskiemu, red. J. Krokos, K. Świętorzecka, R. Tomanek, Warszawa 2008, s. 377-396.
  • Obligation Towards Oneself, in: The Dilemmas of Modern Ethics, ed. A. Kobyliński, R. Moń, Warszawa 2008, s. 77-95.
  • Time and Reflection, In: Ethics In Pubic Life, ed. R. Moń, E. Podrez, Warszawa 2009, s. 45-74.
  • Wiedza empiryczna a jedność transcendentalnej apercepcji, w: Kant a metafizyka, red. J. Rolewski, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2010, s. 63-74.
  • Doświadczenie ciała własnego, w: Terytorium i peryferia cielesności. Ciało w dyskursie filozoficznym, red. A. Kiepas, E. Struzik, Katowice 2010, Uniwersytet Śląski w Katowicach, s. 157-167.
  • O potrzebie samostanowienia, w: WOKÓŁ WARTOŚCI EUROPEJSKICHWYBRANE PROBLEMY, praca zbiorowa pod redakcją Krystyny Gutowskiej i Marka Maciejczaka, Warszawa 2010, s. 43-55.
  • Intencjonalność i prawda, w: Prawda, red. D. Leszczyński, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2011, s. 127-157.
  • Półtawski Andrzej, Encyklopedia Filozofii Polskiej, Lublin 2011, s. 415- 418.
  • Jedność systemowa wKrytyce czystego rozumu Immanuela Kanta, w: Idea Transcendentalizmu. Od Kanta do Wittgensteina, red. P. Parszutowicz i M. Soin, Wydawnictwa IFIS PAN 2011, s. 31-49.
  • Transcendentalizm arebours w Fenomenologii percepcji Maurice Merleau-Ponty'ego, w: Filozofia Kanta i jego recepcja, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2011, s. 187-197.

Artykuły w czasopismach

  • Spostrzeżenie i jego przedmiot w "Krytyce czystego rozumu" I. Kanta, Przegląd Filozoficzny, 1993 R II Nr 2, s. 89-113. zamieszczony w Świadomość i sens.
  • Ciało fenomenalne - fundament ludzkiego doświadczenia, Wybrane problemy nauk społecznych w okresie transformacji. Zeszyty Naukowe Ośrodka Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej, Warszawa 1995, s. 33-57. (zamieszczony w Świadomość i sens).
  • Świadomość intencjonalna w Badaniach logicznych E. Husserla, Przegląd Filozoficzny 1999 R. VIII, Nr 4, s. 71-92.
  • Relacja świadomość przedmiot realny w ujęciu Edmunda Husserla, Przegląd Filozoficzny 2000 R.IX Nr.4, s. 125-133. zamieszczony w Świadomość i sens.
  • Franza Brentana koncepcja intencjonalności, Kwartalnik Filozoficzny T.XXVIII Z.2, 2000, s. 33-65. (zamieszczony w Świadomość i sens).
  • Husserla teoria świadomości jako intencjonalnego systemu, Przegląd Filozoficzny. 2001, R.X, Nr.3 (39) s. 229-248.
  • Słowo od uczniów, wraz z R. Piłatem, w: Andrzej Półtawski, Realizm fenomenologii, Toruń 2001, s. 9-13.
  • Andrzej Półtawski, Polska Filozofia Powojenna, w: Edukacja Filozoficzna, Vol.34 2002, s.1-10.
  • Czas i historia w fenomenologii Edmunda Husserla, Przegląd Filozoficzny, R.11: 2002, Nr 2 (42), s.159-177.
  • Rzecz i jej stałe własności, w: Albo-Albo. Problemy psychologii i kultury. 2/2002, s. 77-85. Warszawa, Wydawnictwo Eneteia.
  • Franza Brentana próba nadania filozofii naukowego charakteru, Studia Philosophiae Christianae UKSW 38 (2002), s. 5-24.
  • Dosłowne odczytanie tezy Brentana o intencjonalności świadomości, Kolegium Nauk Społecznych i Administracji Politechniki Warszawskiej. Zeszyty Naukowe. Zeszyt 21 Wybrane problemy współczesnej ekonomii oraz niektóre aspekty historyczne filozofii. Warszawa 2003, s. 61-67.
  • Edmunda Husserla próba nadania filozofii naukowego charakteru, Studia Philosophiae Christianae 39 (2003)2, s. 123-148.
  • O dziele i postawie filozoficznej Profesora Półtawskiego, Studia Philosophiae Christianae 39(2003)2, s. 13-22.
  • Tło i postać w Człowieku bez właściwości Roberta Musila, Sztuka i Filozofia, (25) - 2004, s. 62-75.
  • Percepcyjne normowanie i efekt prototypowy. Przegląd Filozoficzny R. 14:2005, Nr 1 (53), s. 185-195. zamieszczony w Świadomość i sens.
  • Myślenie i język. Studia Philosophiae Christianae 42 (2006) 2, s. 65-86.
  • System of Consciousness. Husserl's theory from the perspective of autopoietic system, In: Toward a Science of Consciousness. Tuscon, Arizona, April 4-8 2006. Consciousness Research Abstracts, s. 193-194.
  • Czasowość i jedność świadomości. Kant, Husserl, Merleau-Ponty. Principia, XLVII-XLVIII (2007), s. 123-142. zamieszczony w Świadomość i sens.
  • ZałożeniaBadań logicznychEdmunda Husserla. Kwartalnik Filozoficzny, Tom XXXV 2007 Zeszyt 2, s. 45-58. zamieszczony w Świadomość i sens.
  • Dwieteoriejęzyka. Ludwig Wittgenstein (1889-1951) i Martin Heidegger (1889-1976), Studia Philosophiae Christianae, R. XVII, 2007, nr 1. s. 5-12.
  • Ciało własne jako narzędzie poznawania świata, Ethos, rok 21, 2008, nr 2-3 (82-83), s. 92-101.
  • Motywy - dogmatyczny i krytyczny w "Fenomenologii percepcji" Maurice Merleau-Ponty'ego, Kwartalnik Filozoficzny, Tom XXXVII, Kraków 2009, Z. 1, s. 31-47.
  • Pojęcie modelu świata, Studia Philosophiae Christianae, Warszawa XLIV 2008 NR 2, s. 51-54.
  • Husserl w "Fenomenologii percepcji" Merleau-Ponty'ego, Przegląd Filozoficzny, R 18, 2009, nr 4 (72), s. 265-285. zamieszczony w Intencjonalność i znaczenie językowe.
  • Znaczenie językowe - Szkoła Brentana, Kwartalnik Filozoficzny, Tom XXXVII, Kraków 2009, Z. 3, s. 55-73. zamieszczony w Intencjonalność i znaczenie językowe.
  • Znaczenie językowe jako fragment pojęciowego modelu świata, Studia Philosophiae Christianae, Warszawa XLIV 2009 NR 1, s. 39-55. zamieszczony w Intencjonalność i znaczenie językowe.
  • Odniesienie świadomości do rzeczy według Husserla, Studia Philosophiae Christinae 45 (2009)2, s. 103-117. zamieszczony w Intencjonalność i znaczenie językowe.
  • GottlobFrege - język jako idealna notacja. Studia Philosophica Wroclaviensia,vol. V. fasc. 2 (2010) s. 56-71. zamieszczony w Intencjonalność i znaczenie językowe.
  • Intentional Presence in Phenomenologie de la Perception, Lingua ac Communitas 2009, Vol. 19, s 77-84, Uniwersytet Poznański.
  • Uwagi o języku w filozofii Kartzjusza, Locke'a, Hume'a, Lebniza, Kanta i Mila. Kwartalnik Filozoficzny, T.XXXIX 2011.Z.3, 2011, s. 77-92.
  • Tożsamość a rozumienie siebie, Studia Philosophiae Christianae, 47(2011)1, s. 97-132.
  • Metafizyka, fenomenologia, realizm. Lectiones & Acroases Philosophicae V, 2 (2012) s. 85-99. QUINE'A TEORIA ZNACZENIA. JEZYK JAKO PRZEDMIOT BADAN I NARZEDZIE REFERENCYJNEGO ODNIESIENIA DO SWIATA.
  • Metafizyka, fenomenologia, realism. Lectiones & Acroases Philosophicae V, 2 (2012), s. 157-205. HUSSERL A INGARDEN. Z Andrzejem Półtawskim rozmawia Marek Maciejczak.

Recenzje

  • Platonismus und Christentum. Festschrift für Heinrich Dorrie. Praca zbiorowa. Münster 1982, s. 328.
  • G.A. Evans, The mind of St.Bernard of Clairvaux, Oxford 1983, s.329.
  • Henry Chadwick ,Boethius. Oxford 1981, s.313.
  • James A. Weisheipl, Tomasz z Akwinu, W drodze" Poznań 1985, s. 519.
  • Albert Patford, Saint Thomas D'Aquin: les clefs d'uneTeologie, FAC Edition Paris 1983, s.130.
  • Narodowy Ośrodek Studiów nad Katarami. Opracowanie materiałów informacyjnych.
  • Concepts et categories dans la pensée antique, praca zbiorowa. Paris, Libraire Philosophique, J.Vrin 1980, s. 358.
  • R. William Hunt, The Schools and the Cloisters. The Life and Writings of Alexander Nequam (1157 1217). Clarendon Press, Oxford 1984, s.165.
  • Enno Rudolf, Zeit und Gott bei Aristoteles, aus der Perspektive der protestantischen Wirkungsgeschichte, Stuttgard 1986, s. 224.
  • The notion of tolerance and human rights. Essays in honour of Raymond Klibansky. Ed. by Ethel Groffier and Michael Pardis. McGillUniversity. Carleton University Press, 1991 s.174.Etyka 1994, nr. 26 s. 245-249.
  • E. Bencivenga, Spiele mit der Philosophie, Berlin 1992, w: Edukacja Filozoficzna, nr.17, s. 372-377, "Filozofia - poważna zabawa".
  • Studia z filozofii niemieckiej, Tom III. Współczesna fenomenologia niemiecka. Redakcja naukowa Stanisława Czerniaka i Jarosława Rolewskiego. Teksty tłumaczeń z oryginałem porównał Stanisław Czerniak. Toruń 1999. w: Przegląd Filozoficzny 2001, RX, Nr.3 (39), s. 363-365.
  • Marzenie senne, logika i pieniądz a charakter naszych czasów.Urlike Kadi, Brigitta Keinzel, Helmuth Vetter (wyd.), Traum, Logik, Geld. Freud, Husserl und Simmel zum Denken der Moderne. Edition Diskord, Tübingen 2001 s. 268. w: Sztuka i Filozofia 27-2005, s. 179-184.
  • Recenzje wydawnicze
  • Monika Murawska, Problem Innego. Zagadnienie Intersubiektywności w filozofii Maurice'a Merleau-Ponty'ego i Emmanuela Lévinasa. Wydawnictwo Instytutu Filzofii i Socjologii PAN. 2004.
  • LesterEmbree, Reflective Analysis, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. 2005.
  • Manfred Sommer: Evidenz im Augenblick. Eine Phänomenologie der reinen Empfindung.Suhrkamp, Frankfurt am Mein 1966, ss. 436. OficynaWydawnicza, 2008.
  • Jürgen Mittelstrass, Wissen und Grenzen, Suhrkamp, Germany 2001.Oficyna Wydawnicza 2008.
  • Edmund Husserl, Logika formalna i logika transcendentalna, przełożył Grzegorz Sowiński, podstawa przekładu: Edmund Husserl, Formaleundtranszendentale Logik. VersucheinerKritik der logischenVernunft, Max NiemayerVerlag, Halle (Salle), 1929. Wydawnictwo IFIS PAN Warszawa 2008.
  • Albert Zimmermann, Thomas lesen, Stuttgard 2003, ss. 295, Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2008.
  • Klaus Düsing, Fundamente der Ethik. Unzeitgemässigetypologische und subjektivitätstheoretischeUntersuchungen, Stuttgart 2005, ss. 334, OficynaWydawnicza 2009.
  • Françoise Hartog, Évidence de l'histoire. Ce que voient les historiens,
  • Michaela Marzano, Visages de la peur, Presses Universitaires de France 2009, ss. 153, Oficyna Wydawnicza. 2010.
  • Jacques de Saint Victor, Il fault sauver le petit-bourgeois, Presses Universitaires de France ss.173, Oficyna Wydawnicza. 2010.
  • Robert Spaemann,SchritteÜberunshinaus, GesammelteReden und AufsätzeI, Stuttgart 2010, s. 376. OficynaWydawnicza 2010.
  • Nikolay Koposov, De L'imagination historique, Editions de L'Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales, Paris 2009, s. 318. Oficyna Wydawnicza 2010.
  • Christian Delacroix, François Dosse et Patrick Garcia (sous la Direction),
  • Miren Arambourou-Mélese, Les héritiers de Don Juan, Éditions Campagne Premiere,Paris 2009, s. 215. Oficyna Wydawnicza 2010.
  • Bernhard Waldenfels, Sinne Und Künste im Wechselnspiel. Modi ästhetischer Erfahrung, Suhrkamp 2010, s. 409.
  • Manfred Sommer: Evidenz im Augenblick. Eine Phänomenologie der reinen Empindung. Suhrkamp, Frankfurt am Main 1987, ss. 436.
  • Peter Janich, Der Meschen und andere Tiere. Das zweideutige Erbe Darwins, Suhrkamp Verlag, 2010, s. 187.
  • Michela Marzano, La Philosophie du corps, Presses Univeritires de France, 2007, s. 127. Wyd. I 2007, wyd. II 2009.
  • Jean-Louis Fabiani, Qu'est-ce qu'un philosophe française? La vie sociale de concepts (1880-1980), Editions de L'Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales, 2010, s. 316.
  • Michela Marzano, Visages de la peur, Presses Universitaires de France 2009, ss. 153.
  • Dominique Lecourt, La philosophie des sciences, PUF, Paris 2001, ss. 127.
  • Axel Honneth: Das Recht der Freiheit, Suhrkamp, Berlin 2011, ss.628.
  • Bernd Witte, Tradycja żydowska a literacka nowoczesność.Heine - Buber - Kafka - Benjamin. Warszawa 2012.
  • Michael Foucault, Le beau danger. Entretien avec Claude Bonnefoy, Paris, Edition de L'Ecole des hautes etudes en sciences sociales, 2011, s. 68.
  • Manfred Frank, Ansichten der Subjektivitäten, Suhrkamp Verlag, Berlin 2012, s. 420.
  • L'Europe au XVIe Siecle. États et Relations Internationale,
  • Alain Tallon, Paris, Presses Universitaires de France, 2010, s. 231.
  • Sylvie Patron, Le Narrateur. Introdution a la theorie narrative, Armand Colin, Paris 2009, ss.350.
  • Émile Durkheim, Hobbes ál'agrégation. Uncours d'Émile Durkheim suivi par Marcel Maus, Edition de 'Ecole des hautes etudes en sciences sociales, Paris 2011, s.61.
  • Robert Spaemann, Schritte Überunshinaus, GesammelteReden und AufsätzeI, Stuttgart 2010, s. 376.
  • Miren Arambourou-Mélese, Les héritiers de Don Juan,Éditions Campagne Premiere,Paris 2009, s. 215.

Przekłady

  • Josef Seifert "Some remarks on Roman Ingarden".Wydawnictwo Universytetu Jagiellońskiego. "Report on philosophy". Nr.10. PWN Warszawa 1995. W Kręgu Filozofii Romana Ingardena.
  • Józef Tischner, "Einfuhrendes zum Dialog über die Ethik der Arbeit". PAX.
  • Magee Bryan, "Modern British Philosophy". DialogueswithA.J.Ayer, S.Hampshiree, K.Popper, McIntyre. London 1971. Fragment s.60. PrzeglądTomistyczny.
  • Russell Bertrand, "Human knowledge. Itsscopeandlimits." London 1948. Fragment s.50. PrzeglądTomistyczny.
  • "L'index Thomisticus, mode d'emploi". Par Vincent Rosset. Universitat de Fribourg 1989. Przegląd Tomistyczny.